8 Aralık 2011 Perşembe

Ef'al-i Mükellefin (ders işleniş örneği)

Derse Giriş:
-       Önceki dersin özeti 
-    Dikkat çekme:  Besin piramidi resmi (Öğrencilere bu resmi gösterin. Tanıyıp tanımadıklarını, bu tablonun neyi anlattığını vs. sorun ve besin piramidi hakkında kısaca bilgi verin.)
Motivasyon / Güdüleme:  Besin piramidinde nasıl vücudumuzun daha sağlıklı olması için bazı gıdaları daha fazla almamız, bazı gıdaları daha az almamız hatta bazılarını hiç almamamız gerekiyorsa günlük hayatımızda da bazı şeyleri kesinlikle yapmamız, bazı şeyleri yapmaya gayret göstermemiz bazı şeyleri de kesinlikle yapmamamız gerekir. Bugün dersimizde bu konuyu işleyeceğiz.

Derse Geçiş-İçerik: 
§  Besin piramidi ile ef’al-i mükellefin arasındaki ilişkiyi anlatma: 
Farzlar tahıllar gibidir. Tahılla beslenmezsek vücudumuz sağlıksız olur. Çok ihtiyacımız olduğu için Allah bizi zorunlu kılmıştır. Biz tembellik gösterip de yapmazsak bizim zararımıza olur. (Namaz kılmak ile ilişkilendirilebilir.)
Mübah konusunda serbest bırakmıştır. (Oyun oynamak ile ilişkilendirilebilir.)
Mekruhun fazlası zararlıdır. Sağlığımızı bozar. Fazla tuz, fazla yağ gibi. (Namazı geciktirmek ile ilişkilendirilebilir.)
Sonra çocuklara sorulur: Bu listede olmayan ama insanların yediği, içtiği şeyler var mı? Cevap gelmezse öğretici söyler: İçki, domuz eti vs. Onlar bu listede yok; çünkü onlar bize zarar verir, sağlığımızı bozar. İşte bu yüzden Allah onları haram kılmıştır. (Adam öldürmek ile ilişkilendirilebilir.)



§  Ef’al-i mükellefinin anlamı:

EF’AL-İ MÜKELLEFİN
Mükellefin yapmak veya yapmamakla sorumlu olduğu işlere “ef’al-i mükellefin (mükellefin iş ve davranışları)” denir.


§  Ef’al-i mükellefinin teker teker örnekleriyle izahı:

FARZ
Tanımı: Yapılması dinimiz tarafından emredilen davranıştır.
Davranışın sonucu: Farz yerine getirilmediğinde kişi günah işlemiş olur.
Örnekler:
       Günde beş vakit namaz kılmak.
       Ramazan ayında oruç tutmak.
       Sözünde durmak.
       Cuma namazına gitmek.
       Zekât vermek.
       İmkânı varsa ömründe bir defa hacca gitmek.
       Adil olmak.
       Emanete riayet etmek.
       Anne babaya iyi davranmak.
       Haramlardan kaçınmak.

SÜNNET
Tanımı: Hz. Peygamber’in (s.a.v) farz dışında yaptığı veya yapılmasını tavsiye ettiği davranıştır.
Davranışın sonucu: Yapılması sevaptır.
Örnekler:
       Beş vakit namazın sünnetlerini kılmak.
       Ezan ve kamet okumak
       Teheccüt namazı kılmak
       Teravih namazı kılmak
       Nafile oruç tutmak.
       Zekâtın dışında fazladan sadaka vermek
       Güler yüzlü olmak.
       Selamlaşmak.
       Dişleri fırçalamak.
       Yemekten önce veya sonra elleri yıkamak.

MÜBAH
Tanımı: Mükellefin yapıp yapmamakta serbest bırakıldığı davranıştır. Yasaklanmamış bütün davranışlar genel olarak mübahtır. Helal ve caiz kelimeleri de mübah ile eş anlamlı olarak kullanılır.
Davranışın sonucu:  Yapılmasında da yapılmamasında da sevap veya günah yoktur. 
Örnekler:
       Yemek.
       İçmek.
       Gezmek.
       Uyumak.
       Oturmak.
       Oyun oynamak.
  
HARAM
Tanımı: Yapılması kesin bir şekilde ve bağlayıcı bir ifadeyle yasaklanan davranıştır.
Davranışın sonucu: Haramı işleyen kişi günah işlemiş olur.
Örnekler:
       Hırsızlık yapmak.
       Yalan söylemek.
       Cinayet işlemek.
       Kumar oynamak.
       Faiz almak ya da vermek.
       İçki içmek.
       Farz olan ibadetleri yerine getirmemek.

MEKRUH
Tanımı: Haram olmamakla beraber yapılması hoş karşılanmayan davranıştır.
Davranışın sonucu: Mekruhlardan kaçınan kişi sevap kazanmış olur.
Örnekler:
       Sebepsiz yere namazları geciktirmek.
       Abdest alırken suyu gereğinden fazla kullanmak.
       Soğan, sarımsak gibi kokusu hoş olmayan şeyleri yiyerek camiye gitmek.


§  Farzın kısımları:
FARZ
Farz-ı ayn:
Farz-ı kifâye:
   Mükellef olan herkesin bizzat kendisinin sorumlu olduğu ve kendisinin yerine getirmesi gereken yükümlülüklerdir.
   Müslümanların tek tek değil, topluca sorumlu oldukları ama içlerinden bir veya birkaç kişinin yapmasıyla diğerlerinin üzerinden kalkan yükümlülüklerdir.

  Namaz kılmak, oruç tutmak, sözünde durmak, adaletli davranmak gibi.

   Cenaze namazı kılmak, belirli ilimleri ve sanatları öğrenmek gibi.





Dersi Bitiriş:
1.       Durumları hükümleriyle eşleştirme

2.       Şiir- boşluk doldurmaca

3.       Eğitici oyun (Bağlantıyı tıklayarak daha önce yayınlanmış bu oyunu görebilirsiniz.)
4.       El işi faaliyeti (Bağlantıyı tıklayarak daha önce yayınlanmış bu etkinliği görebilirsiniz.)

Not: Ders sonunda kullanabileceğiniz eşleştirme ve boşluk doldurma etkinliğini buradan indirebilirsiniz.

Ayrıca bu konu anlatılırken…
* bir ev örneği kullanılabilir...
Bir evde olmazsa olmaz ne vardır? Mesela farz için fırın veya buzdolabı veya mutfak denilebilir. Sünnet için çocuk odası (olursa güzel olur, çocuklar rahat eder) vs. Mübah için mobilyalar (olsa da olur olmasa da) vs. Bunlar resimlendirilebilir.


* bir masa örneği kullanılabilir…
Farz bir ibadetin olmazsa olmazıdır. Masanın bir bacağı olmazsa masa ayakta duramaz. Farz masanın bacaklarına benzetilebilir. Namazın şartlarını bildikleri için anlamaları kolay olacaktır. Mesela namazda ruku olmazsa namaz olmaz, ruku farzdır, denilebilir.
Sünnet Peygamberimizin yaptığı güzel işlerdir. Masaya bir örtü örtülebilir ve örtü sünneti temsil eder. Bu örtü sayesinde masanın daha güzel, daha süslü olduğu söylenilebilir.
Mübah serbestlik ifade eder. Masada ister ders çalışırsınız, ister yemek yersiniz. Bu da mübahı anlatabilir.
Bu örnek de geliştirilebilir. Öğrenciler görselliğe ve materyale ilgi gösterdikleri için eğer masa örneği kullanılacaksa derse legolardan yapılmış bir masa götürülebilir. Farz için, masanın bir bacağı çıkarılır, ayakta duramadığı gösterilir. Sünnet için, üzerine küçük bir örtü örtülür. Mübah çin, masaya oyun hamurundan küçük bir tabak veya kitap konulabilir. Lego yerine masa resmi de kullanılabilir ama lego daha etkili olacaktır. Derse girerken dikkat çekme bölümünde dört ayağından biri eksik olan bir masayla sınıfa girilebilir. Öğrencilere masanın neden ayakta duramadığı sorulabilir. 

3 yorum:

Adsız dedi ki...

Ne kadar faydali ögretici bilgiler ve resimler,tebrik ederim.Insanin cocuk olasi geliyor.Zeynep

Adsız dedi ki...

heeeeeee ne demessin

Adsız dedi ki...

wowwwww haramm